Het Gebruik van de Römertopf

Principes

Römertopf is het Duitse woord voor Romeinse stoofpot. De ovenschaal dankt deze naam volgens overlevering aan het feit, dat de gerechten erin op dezelfde manier gaar worden als de Romeinen vroeger gebruikten. Zij verpakten een groot stuk vlees in een laag klei en legden het zo in het vuur. Het werd dan gaar in zijn eigen sappen. Omdat de klei ook vocht bevatte, verliep dit proces geleidelijk en was er geen kans op verbranden.

De Römertopf werkt volgens hetzelfde principe. Voor het gebruik moet u het poreuze aardewerk vocht laten opzuigen. En ook al wordt de oven erg heet (meestal is een oventemperatuur van 225°C nodig), toch wordt de bodem van de Römertopf niet warmer dan 100° C, zodat het gerecht niet verbrandt, maar in eigen vocht gaar stoomt. In de ruimte tussen het gerecht en het deksel wordt de temperatuur ongeveer 150°C. De bovenkant van het gerecht krijgt zo toch een mooi bruin korstje.

Doordat de poriën van het aardewerk vol zitten met water, verdampt het eigen vocht van de gerechten niet of nauwelijks en is het meestal niet nodig, extra vocht toe te voegen, tenzij het gerecht natuurlijk veel extra vocht nodig heeft, zoals bijvoorbeeld rijst. Ook toevoegen van vet is niet nodig. De eigen smaak van de ingrediënten komt goed naar voren, al kan een klontje boter en/of een scheutje wijn de smaak soms verhogen.

Aardewerk is poreus; de Römertopf zuigt dus als het ware het aroma en de geur van de gerechten op. Reserveer daarom aparte schotels voor vis, vlees en zoete gerechten.

romertopf-1

Schoonmaken

Is uw Römertopf nieuw, dan moet u hem eerst een uurtje in koud water leggen om alle stof en gruis los te weken. Borstel hem goed schoon en de schotel is klaar voor gebruik.

Ditzelfde geldt voor een Römertopf die lang niet is gebruikt. Al bij het eerste gebruik zal de Römertopf iets verkleuren, want door het stoven en braden ontstaan bruine plekken die niet meer zijn te verwijderen. Maar dit heeft geen enkele invloed op de gerechten zelf.

De Römertopf, vooral die met de warmteverdelende bodem, is vlug en gemakkelijk schoon te maken met een afwasborstel of een speciaal sponsje voor de Römertopf en heet water. U kunt eventueel wat afwas middel in het water doen om het vet gemakkelijker op te lossen. Gebruik echter nooit een schuurmiddel (zoals vim), want dat tast het materiaal aan en het verstopt de poriën van de schotel.

Als de Römertopf schoon is, laat u hem een uurtje drogen. Dan legt u de beide helften in elkaar en bergt hem – liefst op een goed te ventileren plekje – op.

Bij regelmatig gebruik is de Römertopf eens in het half jaar aan een grote schoonmaakbeurt toe. Kook hem een half uur uit in water met wat azijn of vul de Römertopf met water en zet hem 30-40 minuten in de oven (220°C). Alle poriën worden nu schoongespoeld en kunnen weer vrij ademen.

romertopf-2

Voorbereiden Römertopf

Voor elk gebruik zet u de schaal en de deksel van de Römertopf 15 minuten in koud water. Zorg, dat ze allebei helemaal onder staan. Het aardewerk zuigt zich dan vol met water en staat dit in de oven straks weer als stoom af. Er hangt dus een klein laagje waterdamp boven het gerecht, waardoor dit niet kan uitdrogen.

Eigenlijk moet u de Römertopf in het water zetten vlak voordat u hem vult en in de oven zet, maar er zijn dagen dat dit slecht uitkomt. Dan wilt u het liefst alles ’s morgens al klaar hebben. Dat kan, als u maar een natte doek om de natte en gevulde Römertopf slaat en hem wegzet op een koele, schaduwrijke plaats. Het vocht in de poriën is dan nog niet verdampt als u de Römertopf ’s avonds in de oven zet.

romertopf-3

Voorbereiden Ingrediënten

Het voorbereiden van een Römertopfgerecht is vaak minder werk dan het klaarmaken van een ovenschotel. Voor een gewone ovenschotel moeten de ingrediënten, vooral groenten, meestal van tevoren min of meer gaar worden gemaakt.

Bij een Römertopfgerecht is dat niet nodig. Alle ingrediënten worden in de Römertopf helemaal gaar.

Het voorbereiden bestaat daarom bijvoorbeeld alleen uit groenten schoonmaken en snijden, vlees kruiden en eventueel een uitje fruiten voor de smaak. Dit kunt u gemakkelijk doen in de tijd dat de Römertopf in het water staat. Laat schaal en deksel goed uitlekken als u ze uit het water haalt. Als er te veel vocht in achterblijft, wordt het gerecht te nat. Nu kunt u de ingrediënten in de schaal doen.

Heeft u verschillende groenten en blokjes vlees, zorg dan dat ze goed over de schaal zijn verdeeld. Ook kruiden moet u goed over de schaal verdelen. Een stuk groot vlees legt u als eerste in de schaal met het randje vet – als dat eraan zit – naar boven. Groenten rangschikt u er dan omheen. Behalve bij bijvoorbeeld rijst, is extra vocht en/of vet toevoegen niet nodig, tenzij voor de smaak. Zo kunnen een paar klontjes boter op de rollade of ratatouille het geheel wat smeuïger maken. Maar ook zonder boter zijn deze gerechten lekker. Ze leveren dan maar weinig calorieën en zijn dus heel geschikt als u aan de lijn doet.

Een scheutje wijn kan de smaak verhogen en het geeft gerechten meteen iets feestelijks. Is de Römertopf eenmaal gevuld, gesloten en in de oven gezet, dan hoeft u verder niets te doen, terwijl u bij een emaillen braadpan vet of vocht zou moeten toevoegen om aanbranden te voorkomen.

romertopf-4

In de Oven

Natuurlijk worden de gerechten in de Römertopf alleen bruin als u weinig of geen vocht toevoegt. Maakt u bijvoorbeeld een stoofpot klaar, dan wordt zoveel vocht toegevoegd dat van echt bakken geen sprake kan zijn. Dat zou bij zo’n gerecht trouwens de bedoeling ook niet zijn.

Wilt u een knapperig bruin korstje op een gerecht laten komen, neem dan de laatste 10 minuten van de bereidingstijd het deksel van de Römertopf.

Plaats de Römertopf altijd in een niet voorverwarmde oven. De Römertopf mag uitsluitend in de oven worden gebruikt. Zet hem dus nooit op een hete kookplaat of gasvlam.

Aan een warme Römertopf mag u alleen voorverwarmd vocht toevoegen. Giet tijdens het koken dus ooit koud water of een ander koud mengsel bij, omdat de schotel dan kan springen.

Open de römertopf pas, nadat u hem uit de oven heeft gehaald om zo te voorkomen dat u zich aan de hete stoom zou branden. Gebruik hierbij een paar ovenwanten met lange manchetten.

Wilt u naast een grote Römertopf met bijvoorbeeld vlees, naderhand ook nog een kleiner met bijvoorbeeld aardappelen en groenten in de oven zetten, plaats de schotel dan voor het gebruik 15 minuten in warm water. Vul hem met de aardappelen en groenten en u kunt hem nu zo in de oven zetten.

De Römertopf is gevoelig voor grote temperatuurschommelingen. Zet de Römertopf daarom nooit zomaar op een stalen of stenen aanrecht. Het is beter om de warme schotel op een dubbelgevouwen theedoek of houten plank te zetten. Zo verkleint u de kans op springen. Nog handiger is natuurlijk de speciale houder, waarin zowel de kleine als de grote Römertopf past.

romertopf-5

Kooktijden

De Römertopf kan zowel in een elektrische oven als in een gasoven worden gebruikt. De bereidingstijden moet u in uw eigen oven uittesten, want de ene oven wordt wat sneller warm dan de andere of geeft een regelmatigere warmte.

Bij een elektrische oven kunt u de thermostaat meteen op de juiste stand inschakelen, omdat de vereiste temperatuur geleidelijk wordt bereikt.

Een gasoven daarentegen moet u geleidelijk hoger stellen. Zet de knop eerst 5 minuten op stand 1, dan 5 minuten op 2 en dan op de temperatuur, die in het recept staat aangegeven.

Bij een gasoven met thermostaat is dit niet nodig; hier kunt u weer meteen op de vereiste stand inschakelen. Wilt u een recept uitproberen, houd dan gemakshalve een temperatuur aan van 200°C en controleer het gerecht na 60 minuten. U kunt dan beoordelen, hoe lang het nog in de oven moet staan. Tel bij de gewone bereidingstijd 1/4 van deze tijd op voor bereiding in de Römertopf. Stel de keukenwekker pas in, als de oven helemaal op temperatuur is.

Overigens staat een Römertopfgerecht eigenlijk nooit gauw te lang in de oven. De kans op aanbranden is door het geleidelijke proces maar heel klein.

Bron: Posting van Astrid Veltman op Fidonet in het begin van de jaren 90, door Wereldsmaken ingekort en qua volgorde veranderd.

Het Gebruik van de Römertopf
Beoordeling

15 Reacties

  1. Rita 26/11/2017 om 15:10 - Antwoorden

    Kan ik hem een uur van tevoren klaar zetten???

  2. Gerda 16/08/2017 om 01:55 - Antwoorden

    Vandaag voor het eerst geprobeerd. Was wat te nat dus vraag ik me af of groenten (uien, courgette, aardappelen) ook zonder vocht gegaard kunnen worden zonder dat de schaal knapt of het aanbrandt. Ik kook vaak voor twee dagen. Kan het achtergebleven deel van een maaltijd de volgende dag weer in de oven gezet worden om op te warmen? Of moet de schaal weer opnieuw eerst in het water staan. Bedankt voor je advies DeeBee.

    • DeeBee 16/08/2017 om 14:11 - Antwoorden

      Dag Gerda!

      Behalve bij bijvoorbeeld rijst, is extra vocht en/of vet toevoegen niet nodig, tenzij voor de smaak. Zo kunnen een paar klontjes boter op de rollade of ratatouille het geheel wat smeuïger maken. Maar ook zonder boter zijn deze gerechten lekker. Ook een scheutje wijn of ketjap kan worden toegevoegd. Maar dus enkel als “kruiderij”.
      Als je de schaal de dag erna zo maar terug in de oven zet, bestaat er veel kans dat hij barst. Dus inderdaad eerst restjes eruit halen, schoonmaken en terug in water zetten.

      DeeBee

  3. Iensje Bak 12/01/2017 om 17:27 - Antwoorden

    Dag, ik ga een römertopf kopen. Mijn vragen. Kan je er ook pastagerechten in maken of moet de pasta apart gekookt worden. Voor vlees, wordt het vlees voldoende verhit zodat de schadelijke bacteriën zoals bv e-coli en salmonella dood gaan? Kan er ook bv rookworst of ham in de römertopf bij een maaltijdgerecht?

    • DeeBee 16/01/2017 om 15:33 - Antwoorden

      Let op! De smaken en geuren van het gerecht dat je in een Römertopf bereidt, blijven erin hangen. Het is dan ook belangrijk dat je bijvoorbeeld een visgerecht niet in dezelfde römertopf bereidt als een vleesgerecht en je voor een hartig gerecht niet dezelfde gebruikt als voor een zoet gerecht.
      Bij mijn weten moet pasta apart gekookt worden, behalve dan de instant lasagnevellen, die kunnen in de Römertopf.
      Het vlees wordt in een Römertopf voldoende verhit; bacteriën maken dus geen kans. Vlees kan worden toegevoegd bij een maaltijdgerecht. Een voorbeeldje:

      Het droomgerecht van de slager

      100 g doorregen rookspek
      400 g aardappelen
      100 g worteltjes
      100 g knolselderij
      100 g prei
      100 g ui
      2 eetlepels fijngehakte peterselie
      1 teentje knoflook
      karwijzaad (kummel)
      peper, zout
      400 g varkensgehakt
      karwijzaad (kummel)
      peper, zout

      Week de Römertopf minstens 15 minuten in koud water.
      Snijd het rookspek in dobbelsteentjes en verdeel die over de bodem van de Römertopf.
      Schil de aardappelen en snijd ze in schijfjes.
      Snijd de worteltjes en de knolselderij in schijfjes en de prei en de ui in dunne ringen.
      Plet het teentje knoflook.
      Vermeng de groenten met de peterselie, de knoflook, wat karwijzaad, peper en zout.
      Verdeel de helft van het groentemengsel over de dobbelsteentjes spek.
      Kruid het gehakt met wat karwijzaad, peper en zout, vorm er 8 ballen van en druk die plat.
      Leg de gehaktballen op het groentemengsel in de Römertopf en verdeel de rest van het groentemengsel over de gehaktschijven.
      Schuif de Römertopf in een koude oven,. stel de oven in op 250°C en laat het gerecht in ± 2 uur gaar worden.

  4. DeeBee 05/10/2016 om 16:54 - Antwoorden

    Zie mijn antwoord hierboven.

    Heteluchtoven is OK. Temperatuur: 225°C – lees echter het hoofdstukje “Kooktijden”.

    De oven NOOIT voorverwarmen.

    De römertopf is in allerlei vormen verkrijgbaar voor onder andere vlees, vis, aardappelen, knoflook en zelfs voor appels. De tijd die voor de bereiding nodig is verschilt van recept tot recept. Maar het gaat hier wel degelijk om “slow cooking”: je zet de pot in de oven en kunt op je gemak boodschappen gaan doen!

  5. Albertiene 05/10/2016 om 16:52 - Antwoorden

    Ik heb een Römertopf gekregen, maar ik heb een heteluchtoven. Kan de topf daar ook in en op welk temperatuur moet ik hem zetten?
    En moet je hem ook voorverwarmen, de oven?
    En wat voor soorten vlees kun je er in bakken en hoelang ﴾tijd﴿?

  6. Anneleen 05/10/2016 om 16:48 - Antwoorden

    Moet de Römertopf op een rooster in de oven of kan deze gewoon op de plaat?

  7. C. F. J. Heymans 05/10/2016 om 16:44 - Antwoorden

    Kan de römertopf ook in een warme luchtoven ? Zo ja welke temperatuur?

    • DeeBee 05/10/2016 om 16:47 - Antwoorden

      Voor zover ik weet kan een Römertopf in iedere oven. Als je je maar aan de juiste gebruiksvoorschriften houdt.

      Ruim van te voren in koud water onderdompelen, dan kan het aardewerk zichzelf volzuigen.

      De oven NOOIT voorverwarmen, dus altijd beginnen met een koude oven.

      Voor wat de temperatuur betreft ﴾225°C﴿ leest u best het artikel even na. Er is een verschil tussen gas‐ en elektrische ovens. Zie het hoofdstukje “Kooktijden”.

  8. De Neef 05/10/2016 om 16:40 - Antwoorden

    Mag de Römertopf in de vaatwasser ?

    • DeeBee 05/10/2016 om 16:43 - Antwoorden

      Ja, hoor. Hier volgen nog eens al “afwasregels”:

      Vóór het eerste gebruik goed schoonborstelen met warm water en een paar druppels afwasmiddel..
      Voor elk gebruik even onder stromend water houden en uit laten lekken. ﴾veiliger is: een paar uur in het water zetten﴿
      Schoonmaken met borstel en een paar druppels afwasmiddel of in de vaatwasmachine. Gebruik géén schuurmiddel.

  9. Francis 05/10/2016 om 16:33 - Antwoorden

    Dit is een erg duidelijk en prettig bericht. Dank daarvoor.

Geef een reactie

een × drie =